Pembuli Jalan Raya: Apakah Undang-Undang yang Dilanggar dan Apa yang Perlu Kita Lakukan?

 

Pembuli Jalan Raya: Apakah Undang-Undang yang Dilanggar dan Apa yang Perlu Kita Lakukan?

 

Oleh kerana jalan raya ialah ruang awam yang dikongsi bersama, tiada sesiapa mempunyai hak untuk membahayakan atau menakutkan pengguna jalan raya lain. Namun, apakah tindakan undang-undang yang boleh diambil terhadap apa yang sering disebut sebagai pembuli jalan raya?

 

Apakah yang dimaksudkan dengan pembuli jalan raya?

 

Istilah “pembuli jalan raya” bukanlah satu kesalahan khusus yang mempunyai definisi tersendiri di bawah undang-undang Malaysia. Ia biasanya merujuk kepada tingkah laku pemanduan yang agresif, mengancam atau membahayakan pengguna jalan raya lain.

 

Contohnya termasuk mengekor terlalu rapat (tailgating), memotong secara berbahaya, sengaja menghalang laluan, menukar lorong secara agresif, membrek secara mengejut untuk menakutkan pemandu lain, mengejar kenderaan lain atau menggunakan kenderaan sebagai alat untuk mengugut.

 

Dalam keadaan tertentu, perbuatan tersebut boleh membawa kepada kesalahan jenayah atau kesalahan di bawah undang-undang jalan raya.

 

1. Memandu secara melulu atau membahayakan — Seksyen 42 Akta Pengangkutan Jalan 1987

 

Antara peruntukan yang paling penting ialah Seksyen 42 Akta Pengangkutan Jalan 1987 (Akta 333).

 

Seseorang melakukan kesalahan jika memandu secara melulu atau dengan kelajuan atau cara yang, berdasarkan keadaan, membahayakan orang awam. (APAD⁠)

 

Jika disabitkan bagi kesalahan pertama, hukuman yang diperuntukkan ialah penjara sehingga lima tahun dan denda antara RM5,000 hingga RM15,000. Bagi sabitan kali kedua atau berikutnya, hukuman boleh meningkat kepada penjara sehingga 10 tahun dan denda antara RM10,000 hingga RM20,000. Sabitan juga boleh menyebabkan hilang kelayakan memegang atau mendapatkan lesen memandu sekurang-kurangnya lima tahun bagi sabitan pertama dan 10 tahun bagi sabitan berikutnya. (APAD⁠)

 

Oleh itu, tindakan seperti mengejar kereta lain, memotong secara berbahaya atau sengaja memandu dengan cara yang mewujudkan risiko kepada pengguna lain bukan sekadar “pemanduan kasar”. Bergantung pada fakta dan bukti, ia boleh menjadi kesalahan jenayah.

 

Memandu tanpa cermat dan tanpa pertimbangan — Seksyen 43 Akta Pengangkutan Jalan 1987

 

Tidak semua tingkah laku agresif semestinya mencapai tahap “melulu dan membahayakan”. Namun, pemandu masih boleh melakukan kesalahan jika memandu tanpa kecermatan dan perhatian yang sepatutnya atau tanpa pertimbangan yang munasabah terhadap pengguna jalan raya lain.

 

Ini diperuntukkan di bawah Seksyen 43 Akta Pengangkutan Jalan 1987. Bagi kesalahan pertama, hukuman yang diperuntukkan ialah denda antara RM5,000 hingga RM10,000 dan boleh juga dikenakan penjara sehingga 12 bulan. Hukuman denda bagi kesalahan kedua atau berikutnya adalah antara RM10,000 hingga RM15,000, selain boleh dikenakan penjara sehingga 12 bulan. (APAD⁠)

 

Apabila pembulian jalan raya bertukar menjadi ugutan

 

Perkara menjadi lebih serius apabila pemandu turun daripada kenderaan, mengejar seseorang atau membuat ancaman.

 

Seksyen 503 Kanun Keseksaan berkaitan dengan criminal intimidation atau intimidasi jenayah. Secara asasnya, ancaman terhadap seseorang, reputasi atau harta dengan niat menyebabkan ketakutan atau memaksa seseorang melakukan atau tidak melakukan sesuatu boleh termasuk dalam peruntukan ini. (ePerundangan⁠)

 

Oleh itu, jika pertengkaran di jalan raya berkembang menjadi ugutan fizikal atau ancaman terhadap keselamatan, perkara tersebut tidak lagi semata-mata isu trafik dan wajar dilaporkan kepada pihak polis.

 

Apa yang patut kita lakukan jika menjadi mangsa?

 

Pertama, utamakan keselamatan. Jangan cuba “mengajar” pembuli jalan raya atau membalas dengan tindakan yang sama. Elakkan mengejar, memotong secara agresif atau berhenti untuk bersemuka.

 

Kedua, jika keadaan selamat, simpan bukti. Rakaman kamera papan pemuka (dashcam), gambar, nombor pendaftaran kenderaan, lokasi, masa dan keterangan saksi boleh membantu siasatan. Jangan menggunakan telefon ketika sedang memandu semata-mata untuk mendapatkan rakaman.

 

Ketiga, jika terdapat ancaman atau bahaya segera, dapatkan bantuan polis. Jika berlaku kemalangan atau kecederaan, dapatkan bantuan kecemasan dan buat laporan yang sewajarnya.

 

Keempat, gunakan saluran aduan yang sesuai. JPJ menyediakan platform e-Aduan@JPJ melalui MyJPJ untuk aduan kesalahan lalu lintas tertentu. JPJ menyatakan bahawa pengguna boleh mengemukakan maklumat seperti gambar atau video berkaitan kesalahan melalui platform tersebut. (Jabatan Pengangkutan Jalan⁠)

 

Kesimpulan

 

Pembulian jalan raya bukan sekadar masalah “sikap” atau pertengkaran antara dua orang pemandu. Bergantung pada perbuatan dan keadaan, ia boleh melibatkan kesalahan memandu secara melulu dan membahayakan di bawah Seksyen 42 Akta Pengangkutan Jalan 1987, pemanduan tanpa cermat di bawah Seksyen 43 Akta Pengangkutan Jalan 1987, atau kesalahan lain seperti intimidasi jenayah di bawah Kanun Keseksaan.

 

Sebagai pengguna jalan raya, kita mempunyai tanggungjawab untuk melindungi diri sendiri dan pengguna lain. Jangan balas pembuli dengan pembulian. Jaga jarak, elakkan konfrontasi, simpan bukti dan laporkan melalui saluran yang betul.

 

Undang-undang bukan sahaja bertujuan menghukum selepas sesuatu kejadian berlaku, tetapi juga membantu memastikan jalan raya menjadi tempat yang lebih selamat untuk semua.

 

Nota: Artikel ini bertujuan untuk pendidikan umum dan bukan nasihat undang-undang bagi sesuatu kes tertentu. Dalam sesuatu kes, kesalahan yang boleh dikenakan bergantung kepada fakta, bukti, keadaan kejadian dan keputusan pihak berkuasa serta mahkamah.